Briri i Afrikës, një nga rajonet gjeostrategjike më të rëndësishme në planet, po shndërrohet në një fushë të re shahu midis fuqive rajonale. Lëvizja e fundit e Benjamin Netanyahut për të njohur Somalilandin – një rajon i shkëputur nga Somalia që nga viti 1991, por deri dje fantazmë në hartën diplomatike – ka shkaktuar një reaksion zinxhir që prek interesat e Turqisë, Egjiptit, Arabisë Saudite dhe Emirateve të Bashkuara Arabe (EBA).
Pse pikërisht Somalilandi?
Somalilandi mban çelësat e hyrjes në Detin e Kuq dhe Gjirin e Adenit, rrugës detare më kritike në botë.
-
Për Izraelin: Njohja është një lëvizje strategjike e “vendosjes së këmbës” përballë Jemenit (Huthëve) dhe Iranit. Tel Avivi fiton një pikë vëzhgimi dhe paralajmërimi të hershëm, ndërsa thyen izolimin duke krijuar përçarje në bllokun islamik. Kjo shihet si një zgjerim de facto i “Marrëveshjeve të Abrahamit”.
-
Për Etiopinë: Pas humbjes së daljes në det me pavarësinë e Eritresë, Etiopia ka gjetur te Somalilandi shpëtimin e saj ekonomik përmes portit të Berberës. Heshtja e Adis Abebës ndaj njohjes izraelite sugjeron një mirëkuptim të heshtur trepalësh.
-
Për Emiratet (EBA): Abu Dhabi ka qenë “arkitekti” në hije i këtij zhvillimi. Me investime masive në portin dhe bazën ushtarake të Berberës, EBA kërkon të ruajë dominimin në Detin e Kuq, duke sfiduar shpesh edhe aleatët e saj tradicionalë si Arabia Saudite.
Histeri në Ankara: Frika e “rrethimit”
Reagimi më i ashpër vjen nga Turqia. Ankaraja e sheh këtë si një sulm të drejtpërdrejtë ndaj investimit të saj shumëvjeçar në Somali (ku ka bazën e saj më të madhe ushtarake jashtë vendit). Ish-ministri i Jashtëm Ahmet Davutoglu e përshkroi këtë si një “plan imperialist” për të copëtuar botën islame.
Turqia druan se po krijohet një “unazë rrethimi” që nis nga Mesdheu Lindor (boshti Greqi-Qipro-Izrael), kalon në Afrikën Veriore (roli i EBA në Libi) dhe tani mbyllet në Bririn e Afrikës. Prania izraelite në Somaliland krijon një barrierë fizike për depërtimin turk në Afrikën Qendrore.
Dilema e Egjiptit dhe heshtja e Sauditëve
-
Egjipti: Ndodhet në një pozitë delikate. Çdo destabilizim në Detin e Kuq kërcënon të ardhurat e Kanalit të Suezit. Më tej, Kajro ka frikë se një aleancë Izrael-Etiopi do të forconte pozitat e Adis Abebës në konfliktin jetik për ujërat e Nilit (Diga GERD).
-
Arabia Saudite: Reagoi me dënim, por shmangu bashkimin në korin e vendeve të tjera, duke treguar se Riadi po luan një lojë të kujdesshme balancimi midis interesave të sigurisë dhe rivalitetit me EBA.
Reagimi i SHBA-së: “Kush është Somalilandi?”
Pavarësisht shpresave në Tel Aviv, Uashingtoni nën administratën e re të mundshme Trump ka treguar hezitim. Komenti shpërfillës i Trump (“kush e di se çfarë është Somalilandi”) tregon se SHBA, e cila ka bazën e saj në Xhibuti, nuk dëshiron të komplikojë më tej situatën me Huthët apo të prishë ekuilibrat delikatë në rajon për momentin.
Përfundim
Njohja e Somalilandit nga Izraeli nuk është thjesht një akt diplomatik; është ri-vizatim i hartës së sigurisë në Lindjen e Mesme dhe Afrikë. Ndërsa 3.5 milionë banorët e Somalilandit festojnë daljen nga izolimi, rajoni përgatitet për një kapitull të ri tensionesh, ku deti nuk do të sjellë vetëm anije tregtare, por edhe luftanije e intriga gjeopolitike.
