Viti 2025 do të mbetet gjatë në memorien kolektive jo thjesht si një vit kalendarik, por si viti i “Lamtumirave të Mëdha”. Dymbëdhjetë muajt e fundit shënuan fundin e disa epokave të arta, duke krijuar një boshllëk të pariparueshëm në sferat më vitale të njerëzimit: nga besimi te arti, dhe nga kinemaja te sporti.
Humbja shpirtërore e botës
Ngjarja që tronditi themelet e botës ishte ndarja nga jeta e Atit të Shenjtë. Më 21 prill 2025, të hënën e Pashkëve të Vitit Jubilar, Papa Françesku mbylli sytë përgjithmonë.
Vdekja e tij nuk shënoi vetëm fundin e një pontifikati që predikoi përulësinë, por një kthesë historike për Kishën Katolike dhe miliona besimtarë që panë tek ai një udhërrëfyes shpirtëror të pashoq.
Perëndimi i “Perëndive” të Kinemasë
Bota e ekranit të argjendtë pësoi goditje të njëpasnjëshme, duke humbur disa nga fytyrat që definuan shekullin XX.
-
Hollivudi në zi: Vjeshta mori me vete “djalin e artë”, Robert Redford (89 vjeç) dhe ikonën e stilit unikal, Diane Keaton. Më herët gjatë vitit, kinemaja vajtoi humbjen e Gene Hackman dhe regjisorit vizionar David Lynch.
-
Shkëlqimi Europian: Viti u mbyll me largimin e Brigitte Bardot (28 dhjetor), simbolit të përjetshëm të sharmit francez.
-
Divat Italiane: Italia humbi Claudia Cardinale, aktoren e rafinuar Adriana Asti dhe të paharrueshmen Eleonora Giorgi.
Thyerja e “Objektivit”: Fotografia dhe Arti
Për artet pamore, 2025-a ishte shkatërrimtare. Katër nga “sytë” më gjenialë të botës u shuan:
-
Sebastião Salgado: Mjeshtri brazilian i dokumentimit social bardhë e zi (vdiq në maj).
-
Oliviero Toscani: Provokatori që revolucionarizoi fotografinë publicitare (vdiq në janar).
-
Gianni Berengo Gardin & Mimmo Jodice: Dy kolosë që përjetësuan Italinë.
Kësaj liste iu shtuan edhe skulptori Arnaldo Pomodoro dhe arkitekti legjendar Frank Gehry, krijuesi i formave të pamundura.
Moda, Muzika dhe TV: Fundi i Mbretërve
Më 4 shtator, bota e modës humbi “Mbretin” e saj. Giorgio Armani u nda nga jeta duke lënë pas një perandori dhe një estetikë që ndryshoi mënyrën se si vishet bota.
Televizioni italian humbi “babanë” e tij, Pippo Baudo, ndërsa një fund dramatik patën Binjaket Kessler, të cilat zgjodhën të largoheshin së bashku përmes vetëvrasjes së asistuar. Në muzikë, heshtën përgjithmonë zëri i Ornella Vanoni-t dhe shpirti i rokut, Ozzy Osbourne.
Tragjedi në Sport
Lamtumirat prekën edhe sportin, ku u ndanë nga jeta legjenda si boksieri George Foreman dhe tenisti Nicola Pietrangeli. Por, më tronditëse ishin vdekjet aksidentale dhe të parakohshme: futbollisti i njohur portugez Diogo Jota humbi jetën në një aksident rrugor, ndërsa skiatori i ri italian Matteo Franzoso vdiq tragjikisht gjatë stërvitjes.
