Vdekja e themeluesit të shtetit shqiptar, Ismail Qemali, më 26 janar 1919 në Perugia të Italisë, ka qenë objekt i debateve të gjata historike. Sipas historianit Marenglen Kasmi, ekzistojnë prova të qarta që ai vdiq nga helmimi, jo nga sëmundje natyrore.
Tezat Kryesore të Helmimit:
-
Konteksti Kohor: Vdekja e Qemalit ndodhi në një moment kritik për Shqipërinë, kur interesa të ndryshme të huja dhe lokale përpiqeshin të kontrollonin të ardhmen e vendit.
-
Natyra e Vdekjes: Vdekja e papritur dhe e shpejtë në hotelin “Brufani Palace” në Perugia, ku po qëndronte, ngre dyshime të forta.
-
Burimet e Kohës: Lajmet e para që u përhapën menjëherë pas vdekjes së tij tregonin se helmi i ishte hedhur në kafenë që piu në hotel.
Dëshmitë dhe Lidhjet:
-
Roland Qafoku sjell një dëshmi historike të rëndësishme: një bisedë midis Prenk Bibë Doda dhe Vidit, ku Doda deklaroi se për të sjellë qetësi në Shqipëri, duheshin eliminuar fizikisht Ismail Qemali, Esat Pashë Toptani dhe ai vetë.
-
Sipas Kasmit, ky nuk ishte thjesht një koincidencë, pasi të tre personazhet u vranë, duke treguar një model të shkatërrimit të figurave kryesore të pavarura.
Konkluzioni i Historianit:
Marenglen Kasmi e përmbledh këtë periudhë si një kohë kur çështjet politike në Shqipëri “zgjidheshin me të vrarë”. Vrasja e Esat Pashë Toptanit, për shembull, u festua publikisht, duke treguar atmosferën e asaj kohe. Vdekja e Ismail Qemalit, sipas kësaj analize, nuk ishte një tragjedi personale, por një vepër e planifikuar politike për të ndryshuar drejtimin e Shqipërisë duke eliminuar fizikisht një nga figurat më të rëndësishme të saj.
